پرسه در متن

«از پشت پنجره شعر به جهان نگاه می‌کنم»

اسماعیل خویی در گفت‌وگو با معصومه ناصری: «شاعر شیوه نگریستن خودش به جهان را برنمی‌گزیند شعربانو است که این کار را می‌کند. حالا ممکن است این گمان خطا باشد. ولی از پشت پنجره شعر به جهان نگاه می‌کنم. اما می‌توان گفت که قاب این پنجره را اندیشه‌های فلسفی من ساخته است. یعنی این پنجره مثل هر پنجره دیگری چارچوبی دارد. ولی آن چیزی که بسیار با اهمیت است خود نگاه است، خود دید است که امیدوارم دید شاعرانه باشد. من می‌توانستم اصلا یک فیلسوف حرفه‌ای بشوم. استاد راهنمای من در دانشگاه لندن اصرار داشت که این کار را بکنم. ولی شعربانو اجازه نداد.»

شوکران سی‌اُم

سی‌اُمین شماره دوماهنامه ادبی شوکران با مطالبی از عمران صلاحی، بهاءالدین خرمشاهی، احمد پوری، سید فرید قاسمی و ... منتشر شد. «گذری در تاریخچه نوروز» (پوران فرخزاد) «به نام آن کودک غمگین؛ درباره فروغ فرخزاد» (تقی صداقتی) «ناشران ایرانی و کپی رایت» و «بانوی ایرانی فراتر از خودباوری» از جمله مطالب این شماره‌اند.

این فصل: فصلِ پرویز کلانتری

حسین نوش‌آذر: دو شماره‌ی پنجاه و یک و پنجاه و دو فصل‌نامه‌ی بررسی کتاب که از هفده سال پیش تا امروز به کوشش و به سردبیری آقای مجید روشنگر در آمریکا، لس‌آنجلس منتشر می‌شود به پرویز کلانتری اختصاص دارد. در فصل نخست با پرویز کلانتری از زبان خودش و از زبان دیگران آشنا می‌شویم. درفصل دوم پاره‌ای از مهم‌ترین مصاحبه‌ها با این هنرمند درج شده و در فصل سوم داستان‌های کوتاهی از پرویز کلانتری آمده است. در فصول چهارم تا ششم چند نقاشی‌ و طرح‌هایی از پرویز کلانتری که قابلیت انتشار در نشریه‌ی بررسی کتاب را داشته باشد، منتشر شده است.

«سرزمین ویران» روایت‌گر تهی بودن انسان

ناصر غیاثی: منظومه‌ی «سرزمین ویران» که از پنج شعر تشکیل شده است اثر تی اِس الیوت، شاعر آمریکایی است که معروف‌ترین اشعار قرن بیستم را می‌توانید در آن بخوانید. امروزه تفاسیر و تحلیل‌های متعددی از «سرزمین ویران» در دست است. منتقدین به‌طور کلی مضامین کتاب را تهی بودن انسان دوران مدرن، زمان، جاودانگی، دین و تناسخ، آشتی با ارواح گذشته دانسته‌اند. آخرین نسخه‌ی فارسی این منظومه شعر توسط محمود داوودی و خلیل پاک‌نیا در زمستان 1386 توسط نشر سی‌ودو حرف در سوئد به بازار آمد.

سیگار کشان - شیوا مقانلو

در چهل و هفتمین شب از «داستان‌خوانی با صدای نویسندگان»، شیوا مقانلو داستان ‌«‌سیگار‌ کشان» را برای زمانه خوانده است: «‌سرباز تازه‌کار است و ناوارد، اولی را حرام می‌کند اما دومی را راه می‌اندازد. شعله می‌گیرد، جاری می‌شود و با راهنمایی دست‌هایش روی سیگار کهنه می‌نشیند. سیگار را بالا می‌برد، به درز لب‌ها نزدیک می‌کند و همان‌طور نزدیک نگه می‌دارد.»

جامعه‌ی شهوانی

سهراب شریفی: «نوشتن ِ ساد ورای تفاوت احمقانه‌ی پورنوگرافی و اروتیک است. در پورنوگرافی، نوشتن ابزار شهوت است و در نوشتار اروتیک، شهوت ابزاری است برای نوشتن. اما در نوشتار ساد، نوشتن همان عمل جنسی است. او نوشتن را با عمل جنسی جایگزین می‌کند. این‌که موضوع این نوشتن نیز به نوعی عمل جنسی است، می‌تواند ناشی از یک اتفاق عمدی باشد.»

... روز اتفاق فرا رسیده است

سید مصطفی رضیئی: جنگ، ویرانی، فقر و گریز و تنفر از جامعه، پایه‌های اصلی ادبیات ِ سلین را می‌سازند. این مرد مغرور، که تحمل هیچ چیزی جز خودش و کار‌هایش را ندارد، و نوشته‌هایش جامعه را در هر نقطه‌اش، به تند‌باد ِ شدید‌ترین نوع انتقاد‌ها می‌گیرد. او جامعه‌اش را دوست دارد، اما در شکلی سالم، نوعی ایده‌آل‌گرایی؛ نه این لایه‌های پی‌در‌پی سیاهی که می‌بیند همه جا را گرفته، نفس‌ها را در خود حبس کرده، نمی‌گذارد آزاد باشی.

آسیب شناسی ادبیات داستانی ایران

محمود فلکی: «می‌خواهیم با گنده‌گویی‌ها و انتخاب ِ به اصطلاح موضوعات مهم، دیگران را مرعوب سازیم. در همین راستاست که تحمل ِ نظر مخالف برایمان دشوار یا ناممکن است و به هر وسیله‌ای می‌خواهیم رقیب یا مخالف را حذف کنیم. نگاهی سرسری به کامنت‌هایی که در سایت‌ها نوشته می‌شوند گواهی براین نظر است، که گاهی با توهین و افترا و پرونده‌سازی، می‌خواهند شخصیت نویسنده‌ا‌‌ی را که نظر دیگری دارد یا به هر دلیل خوشایندشان نیست، ترور کنند.»

در هلند به قادر عبدالله اعتماد دارند

ترجمه‌ی نادر یکتا: آخرین رمان ِ حسین سجاد قائم مقام فراهانی، که با اسم مستعار ِ قادر عبدالله می‌نویسد، «خانه‌ی کنار مسجد» نام دارد. این رمان پس از ترجمه‌ از هلندی به آلمانی بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های آلمانی داشت. از جمله مجله‌ی قنطره گفتگویی با وی انجام داده است که ترجمه‌ی آن را در زیر می‌خوانید. او می‌گوید: «آیت‌الله‌های ایرانی، امام‌ها، کتابی هزار و چهارصد ساله را به دست می‌گیرند و آن را به عنوان کتاب قانون می‌خوانند و می‌خواهند با آن سیاست بورزند و کشور را رهبری کنند. و این کار را بطرز وحشتانکی خراب می‌کند. وقتی بخواهی با قرآن به کشوری حکومت کنی، آن‌جا تبدیل به جهنم می‌شود. و حاصلش آن چیزی می‌شود که الان می‌شود در ایران دید.»

۱۵ سال گرسنگی کشیدم

سیامک فرهی: محمود دولت‌آبادی به تازگی در نشستی در دانشگاه شریف تهران درباره موج تازه علاقه جوانان به ادبیات شرکت کرد. در این نشست دولت‌آبادی در این نشست اشاره کرده که حدود ۳۰ سال به او اجازه حضور در دانشگاه‌ها داده نشده است. او در این نشست گفت: «‌شاهنامه یک اثر بشری است. اگر فرصتی می‌بود و اگر در جامعه ما یک سطحی از آزادی معقول و با حمایت قانون وجود می‌داشت، من می‌توانستم طی چند جلسه به شما بگویم که درک شوونیستی از شاهنامه، یک درک ارتجاعی است. درک نژادی از شاهنامه، درکی ارتجاعی است. حتی درک ناسیونالیستی به آن معنای بدش، درک ارتجاعی است.»

ما به کودکی بازگشته‌ایم؟

منیره برادران: یک سال پیش که «فراز مسند خورشید» را می‌خواندم، چیزی در این رمان روشن و شفاف برای من رازگونه مانده بود: بیگانگی آن دلگرمیهای ساده و معصومانه شخصیتهای داستان، که به دنیای کودکی می‌ماند، در پیچیدگی‌های دنیای امروز. کارهای نسیم خاکسار همیشه آینه‌ای در برابر ما - حداقل هم نسلان من- قرار می‌دهد، که خود را ببینیم، عریانمان می‌کند. با ظرافت و مهربانی که مبادا آینه را بشکنیم. ما به کودکی بازگشته‌ایم؟

وزیر ارشاد باید به جای یاد‌علی به زندان برود

علی‌اصغر رمضانپور: وقتی نویسنده اثر خود را به دستگاه سانسور پیش از انتشار می‌سپارد در واقع دفاع از حقوق خود را به او سپرده است و اگر وزارت ارشاد از این مسوولیت شانه خالی کند به این معنا است که نویسنده را فریب داده و تعمداً او را روانه دادگاه کرده است و به جای آنکه پیش از انتشار نویسنده را از عواقب انتشار آگاه کند، خواسته است تا او را به صرف نوشتن مطلبی که به وزارت ارشاد سپرده شده است مجازات کند.

ریشه‌های تاریخیِِ ‌زن‌آزاری در ایران

لیلا موری: کتاب زن‌آزاری در قصه‌ها و تاریخ که یک اثر پژوهشی است، به قلم شکوفه تقی به تازگی توسط نشر باران در سوئد به چاپ رسیده است. این کتاب به سابقه‌ی زن‌آزاری در متون مذهبی، قصه‌های عامیانه و آداب و رسوم می‌پردازد و علل آن را بررسی می‌کند. شکوفه تقی در ایران در رشته‌ی علوم قضایی تحصیل کرده و پس از آن در خارج از ایران، تحصیلات خود را در رشته‌های روانشناسی، مردم‌شناسی و ایران‌شناسی ادامه داده است و فوق دکترای خودش را در رشته‌ی مذهب شناسی از دانشگاه ییل گرفته است. با او درباره کتابِ تازه‌اش گفت و گو کرده‌ام.

هیچ نگفتن، همه را نوشتن

یورگن ریته، ترجمه‌ی ناصر غیاثی: آلن روب‌گری‌یه، نویسنده‌ی فرانسوی، بنیان‌گذار ِ «رمان نو» که در کتاب‌هایش تجارب زبانی را با اروتیک آمیخت و فیلمنامه‌هایی مانند ِ «سال گذشته در مارین‌باد» را نوشت، دوشنبه‌ی گذشته درگذشت. روزنامه‌ی "نویه‌تسوریشه تسایتونگ» در شماره‌ی سه‌شنبه‌اش مقاله‌ای در رثای او منتشرکرده است.

کتاب کلیساهای ارامنه را سیاسی نگاه نکنیم

آرمان استپانیان در گفتگو با ساغر رفیعی: «اقدام فرهنگی، یک کار زیربنایی است. آدم هایی مثل آقای هاشمی همیشه در تاریخ فرهنگی ما می‌مانند. حتی اگر بخواهند نامش را از مقدمه کتاب‌ها بردارند. در مملکت ما همه تصمیمات، یک شبه، لغو می‌شود. اما درباره تصمیمات فرهنگی باید جور دیگری عمل کرد. تاسف‌آور است که در کلام می‌گوییم باید کار فرهنگی کرد اما در واقع، جور دیگری عمل می‌کنیم.»

یک گور خالی ـ سعید عباس‌پور

در چهلمین شب از «داستان‌خوانی با صدای نویسندگان»، سعید عباس‌پور داستان "یک گور خالی‌" را برای زمانه خوانده است: «صدای بال زدن پرنده‌ای از خواب پراندم. کمی سردم شده بود. از زیر کلاه دیدم از آفتاب خبری نیست. کش و قوسی به بدنم دادم. پایم به چیزی خورد. افتاد و غلتید. سرم را چرخاندم. کلاه از روی صورتم افتاد. خط باریکی از فلاسکِ چایی راه افتاده بود.»

پی‌جویی معنا و ریشه‌ی چند لغت در شاهنامه

داریوش آشوری: با آن که دو سالی از نوشتنِ یادداشتی در باره‌ی دو واژه‌ی "هار" و "زهار" می‌گذرد ، پی‌جویی معنای آن دو خاطرِ مرا رها نکرده است. در این میانه فرستادنِ آن یادداشت برای چند تن از دانشورانِ شاهنامه‌شناس و اهلِ زبان‌شناسی ناریخی و نشرِ آن بر روی سایتِ واژه و وبلاگِ جستار بازتاب‌هایی داشته که دنبال کردن‌شان می‌تواند به روشن کردنِ یک نکته از نظرِ متن‌شناسی شاهنامه و همچنین دو واژه از نظرِ زبان‌شناسی تاریخی زبان‌های ایرانی یاری کند.

مروری بر کتاب "عطر یاس در کوچه های دور"

ماجراهای داستان از زمانِ حال، در سوئد، آغاز می‌شود و از طریق ِتداعی معانی و بازگشت به گذشته، به عقب برمی‌گردد. ماجراهایی که در زمان حال در سوئد روی می‌دهند، با رویدادهای گذشته جا عوض می‌کنند؛ گذشته‌هایی مربوط به دوران کودکی و نوجوانی مریم در تهران، در مکان‌ها و زمان‌های مختلف. و این‌همه نشان‌دهنده تلاطم‌های ذهنی و روحی مریم در گذشته و حال است.

شعر ِ بلند ِ بلند ِ بلند ِ عبور

سید مصطفی رضیئی: کتاب مجابی در حجم ِ مجموعه آثار یک عمر یک شاعر است. نمی‌شود از این مطمئن بود که اگر قرار باشد، مجموعه آثار جواد مجابی، زیر نظر خودش تدوین شود، باز هم تمام این شعرها را در مجموعه‌اش قرار خواهد داد یا دست به پیرایش خواهد زد.

سند بی موتور ـ محمد رضا گودرزی

در سی و نهمین شب از «داستان‌خوانی با صدای نویسندگان»، محمد رضا گودرزی داستان "سند بی موتور" را برای زمانه خوانده است: «آي حاجي! اَي اَي. تف به اين روزگار، همه‌ش زير سر مجيد سياه بود. تو نمي‌شناسيش، اما من اخلاق سگ او را خوب مي‌شناسم. از همان روزي كه احمد قرقي تو قهوه خانة شاغلام با يك هوك چپ خواباندش رو زمين، معلوم بود كه همين طوري نمي‌نشيند و يك روز زهرش را به اين بنده خدا مي‌ريزد...»