پرویز جاهد


نگاهی به فیلم «مغول» ساخته‌ی سرگئی بودورف
تصویری حماسی و شاعرانه از چنگیزخان مغول

فیلم «مغول» ساخته‌ی سرگئی بودورف نیز که تا حد زیادی با تکیه بر کتاب شعری به نام «تاریخ پنهان مغول» ساخته شده، تصویری حماسی، رمانتیک و شاعرانه از این جنگجوی قدرتمند تاریخ است. این فیلم که بخش نخست از تریلوژی بودورف درباره‌ی چنگیزخان است، از زمان کودکی چنگیز در ۱۱۷۲ میلادی شروع شده و با به قدرت رسیدن او و پیروزی‌اش بر قوم تانگوت در ۱۲۰۶ به پایان می‌رسد.



بخش اول
قطعات موسیقی کلاسیک در سینما

استفاده از آثار و قطعات موسیقی کلاسیک بسته به داستان و فضای فیلم در سینما امری رایج است و بسیاری از فیلمسازان مشهور این کار را کرده و می‌کنند. استیون اسپیلبرگ مانند استنلی کوبریک در فیلم‌هایش اغلب از قطعات مشهور کلاسیک استفاده می‌کند. به عنوان مثال قطعه‌ی کلاسیکی که به‌طور متناوب در فیلم «گزارش اقلیت» شنیده می‌شود، قطعه‌ای سمفونیک از فرانتز شوبرت، آهنگساز بزرگ اتریشی است با عنوان سمفونی شماره هشت که به سمفونی ناتمام مشهور است.



ژانگ ييمو و المپيک پکن

مدت زیادی به آغاز بازی‌های المپیک جهانی که روز ۸ آگوست در شهر پکن، پایتخت چین برگزار می‌شود، باقی نمانده. همه چینی‌ها انتظار آن را می‌کشند و نگران آن هستند این است که چگونه ژانگ يیمو، فیلم‌ساز صاحب نام چینی و سازنده فیلم‌هایی چون فانوس قرمز را برافراز، قهرمان و خانه خنجرهای پرنده، می‌خواهد فرهنگ پنج هزار ساله چینی را در زمانی حدود ۵۰ دقیقه خلاصه کرده و در مراسم افتتاحیه المپیک پکن به نمایش گذارد.



گزارشی از کنفرانس زبان فارسی در دانشگاه آکسفورد
رنسانس ايرانی و پايان دو قرن سکوت

طلوع رنسانس ایرانی، عنوان کنفرانس دو روزه‌ای بود که در روزهای دوشنبه و سه‌شنبه در دانشگاه آکسفورد انگلستان برگزار شد. این کنفرانس که دانشگاه آکسفورد، دانشگاه کمبریج و دانشگاه لایدن هلند برگزار کننده آن بودند، به انگیزه بررسی علل شکوفایی فرهنگ و ادبیات ایران در قرن‌های نهم و دهم میلادی می‌پرداخت. دورانی که بعد از یک وقفه دویست ساله پس از حمله اعراب به ایران - که عبدالحسین زرین کوب از آن به عنوان دو قرن سکوت یاد کرده - فرهنگ و زبان فارسی احیا شد.



نگاهی به فيلم «پاريس» ساخته سدريک کلاپيش
پاريس هزار چهره

فیلم پاریس، ساخته سدریک کلاپیش، فیلم‌ساز فرانسوی (سازنده عروسک‌های روسی و آپارتمان اسپانيايی)؛ آخرین فیلمی است که درباره این شهر زیبا، اسرار‌آمیز و هزار چهره، ساخته شده و برخلاف فيلم های پرحرف، کسالت‌آور و پرادعايی که اين روزها در سينمای فرانسه توليد می‌شود، فيلم گرم، دوست داشتنی و قابل احترامی است.



تجربه‌های آوانگارد شرلی کلارک

امسال مرور بر آثار شرلی کلارک یکی از بخش‌های ارزشمند فستیوال فیلم ادینبرا بود. رویدادی کم‌نظیر که فرصتی را برای علاقه‌مندان سینمای آوانگارد و تجربی فراهم ساخت تا به تماشای آثار کمیاب یکی از پیشگامان این سبک بنشینند. وی از پیشگامان هنر ویدئوآرت و اینستالیشن بود و کارهای او تاثیر زیادی بر فیلمسازان آوانگارد و پیشرو جهان داشته است. کلارک از امضاکنندگان بيانيه سينمای نوين آمريکا بود.



نگاهی به موسیقی فیلم بازگشت
از موسيقی ارکسترال تا موسيقی فلامنکو

موسیقی فیلم بازگشت، ششمین همکاری آلمادوآر با آهنگ‌سازی اسپانیایی است به نام آلبرتو ایگلسیاس فرناندز؛ کسی که موسيقی فيلم هايی چون: باغبان وفادار، بادبادک باز، سکس و لوسيا، رقصنده طبقه بالا، «همه چيز درباره مادرم» و «با او حرف بزن» را ساخته است. ساوندترک فيلم باغبان وفادار از کارهای او به عنوان بهترين ساوندترک سال ۲۰۰۵ انتخاب شد.



زندگی جرج بوش بر پرده سينما

اولیور استون که یکی از سیاسی‌ترین فیلم‌سازان سینمای آمریکاست، در فیلم جدید خود با نام «دبلیو» زندگی جرج دبلیو بوش را از ۲۰ سالگی تا ۵۸ سالگی در سه پرده به تصویر می‌کشد. پرده اول مربوط به دوران جوانی بوش و اعتیاد او به الکل است. در پرده دوم زندگی بوش از زمانی که از زیر سایه پدرش درمی‌آید و به قدرت می‌رسد، نشان داده می‌شود. سرانجام در پرده سوم حمله او به عراق محور فیلم است.



نگاهی به موسيقی فيلم پيانيست
نغمه‌های سرد شوپن

شخصیت اشپیلمن در فیلم «پیانیست» یک قهرمان جنگ نیست؛ بلکه آدم معمولی است که توانست با تلاش زیاد و مقدار زیادی شانس از مهلکه جان سالم به در ببرد. موسیقی این فیلم را وویچک کیلار، آهنگساز آوانگارد لهستانی ساخته است. کیلار با توجه به رابطه شخصیت اصلی فیلم با موسیقی شوپن، قطعاتی از موسیقی شوپن را برای موسیقی این فیلم برگزیده است. قطعات شوپن بر فضای سرد و غمزده فیلم خوب نشسته و ارتباط قدرتمندی با تصاویر هولناک و دلخراش آن دارد.



درباره فیلم موسیقی فیلم آلمانی خوب
آلمانی خوب، ادای دینی به فیلم‌های نوآر دهه‌ی ۴۰

فیلم «آلمانی خوب» از نظر ظاهر، تمام جلوه‌ها و عناصر یک فیلم نوآر را دارد، اما کمبودهایی هم دارد که مانع از تبدیل آن به یک فیلم نوآر واقعی و درخشان می‌شود. موسیقی تامس نیومن از نظر عاطفی شنونده را عمیقاً درگیر نمی‌کند و لحن سردش تماشاگر را از فیلم دور نگه می‌دارد.



ورنر هرتزوگ، بهترين فيلم‌ساز مستند فستيوال ادينبرا

شصت و دومين فستيوال بين‌المللی فيلم ادينبرا، با انتخاب فيلم «برخوردها در انتهای زمين» ساخته ورنر هرتزوگ به عنوان بهترين فيلم مستند، روز يکشنبه ۲۹ ژوئن به کار خود پايان داد. فستيوال ادينبرا با اين‌که فستيوالی غير‌رقابتی است و بخش مسابقه و هیأت داوری رسمی ندارد، اما برای حمايت از سينماگران جوان بريتانيايی، هرساله جوايزی را که از سوی نهادها و مؤسسات سينمايی معتبر بريتانيايی تعيين شده، به فيلم‌های برگزيده اهدا می‌کند.



سه زن، شکاف‌ها و پيوندهای سه نسل

سه زن دومین فیلم بلند منیژه حکمت پس از زندان زنان با استقبال بسیار گرم تماشاگران فستیوال فیلم ادینبرا مواجه شد. داستانی زیبا درباره سه نسل از زنان یک خانواده ـ مادربزرگ، مادر و دختر ـ که به موازات هم روایت می‌شود. این فیلم را در در فستیوال فیلم ادینبرا دیدم.



نمايش آشفتگی در دايره زنگی

در کنفرانس ارتباط با جهان فارسی‌زبان که مدتی پیش در دانشگاه سواس لندن برگزار شد، فیلم «دایره زنگی» ساخته پریسا بخت‌آور را دیدم. یک کمدی اجتماعی مفرح، جذاب و سرگرم‌کننده و در عین حال بسیار تأمل‌برانگیز است. فیلمی که بر اساس ماجراهایی که در یک آپارتمان مسکونی بین همسایه‌ها بر سر دیش ماهواره به وجود می‌آید، ساخته شده و تصویری طنزآمیز از هرج و مرج حاکم بر جامعه امروز ایران ارائه می‌کند.



گفت و گو با صدیق برمک، کارگردان فیلم جنگ تریاک:
«دشمن اصلی افغانستان، طالبان نیست»

صدیق برمک، کارگردان افغانستانی می‌گوید: «‌به قول دوست شاعرم پرتو نادری، اگر قرار باشد مجسمه دو نفر را در افغانستان بسازیم، یکی احمد رشید، نویسنده پاکستانی است که در بدترین شرایط، چهره اصلی طالبان و روابط پیچیده‌ای را که در منطقه به عنوان بازی بزرگ وجود داشت، آشکار کرد و دیگری محسن مخملباف بود که در بدترین شرایط که دنیا افغانستان را فراموش کرده بود، با فیلم قندهارش افغانستان را مطرح کرد. خارج از این کارها، مخملباف کارهای زیادی در افغانستان انجام داد که تا سال‌ها به عنوان الگو باقی خواهد ماند.»



از مستند حقيقت‌جو تا زبان ناب سينما

بخش فيلم‌های مستند فستيوال ادينبرا، مثل هر سال بسيار غنی و پربار است. امسال فيلم‌هايی از مستندسازان برجسته جهان مثل ورنر هرتزوگ، ارول موريس و ترنس ديويس در اين بخش قرار دارد. فیلم مستند روند عملیاتی استاندارد ساخته ارول موریس مستندساز برجسته آمریکایی یکی از بحث‌برانگیزترین فیلم‌های مستند به نمایش درآمده در اين فستیوال بود. موریس بدون استفاده از نریشن و تفسیر، تنها از طریق گفت‌وگو با سربازان و افسران امریکایی که در شکنجه و آزار زندانيان عراقی زندان ابوغریب و عکاسی از آنها نقش داشتند، سعی می‌کند نشان دهد حقیقت ماجرا چه بوده و چگونه آنها مرتکب این عمل غیرانسانی شده‌اند.



فستيوال ادينبرا، جشنواره‌ای برای لذت و آموزش

حنا مک‌گيل مدير هنری فستيوال فيلم ادينبرا (ادینبورو یا ادینبورگ) آن را فستيوال لذت و آموزش ناميده است. حنا در اين مورد راست می‌گويد. او در سومين سال مديريت خود بر اين قديمی‌ترين فستيوال فيلم بريتانيا، اگر هيچ کار نکرده باشد، حداقل تلاش زيادی برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی و جلسات ديدار با فيلم‌سازان، فيلم‌برداران و چهره‌های سرشناس در حوزه‌های ديگر سينما به عمل آورده است.



گفت‌وگو با سیامک چکاوه، مدیر ایرانی فستیوال فیلم ماربیا
ماربیا، فستیوالی برای هنرمندان مستقل سینما

فستیوال بین‌المللی فیلم ماربیا سه سال پیش با هدف نمایش فیلم‌های کوتاه و بلند از فیلمسازان مستقل تاسیس شد. این فستیوال همه ساله در شهر ساحلی و زیبای ماربیا در جنوب اسپانیا برگزار می‌شود و مدیر آن یک ایرانی است به نام سیامک چکاوه. یکی از ویژگی‌های فستیوال ماربیا این است که فیلم‌های آن پس از نمایش در شهر ماربیا، در جهان می‌چرخد و در شهرهای بزرگی مثل لندن و میامی نیز به نمایش درمی‌آید. با سیامک درباره این فستیوال مستقل گفت‌وگو کردم.



آغاز شصت و دومين فستيوال فيلم ادينبرا با «کرانه عشق»

شصت و دومين دوره فستیوال فیلم ادینبرا(ادينبورگ) روز چهارشنبه ۱۸ ژوئن با نمایش فیلم «کرانه عشق» ساخته جان میبری افتتاح شد. فستیوال فیلم ادینبرا همانند فستیوال فیلم لندن یک فستیوال غیر رقابتی و از پرسابقه‌ترین فستیوال‌های فیلم جهان است که از سال ۱۹۴۷ تاکنون همه ساله بی‌وقفه برگزار شده است. «آواز گنجشک‌ها» ساخته مجید مجیدی و «سه زن» ساخته منیژه حکمت از سینمای ایران در این فستیوال شرکت دارند.



آیا از طریق فیلم ایرانی می‌توان ایران و ایرانی را شناخت؟
متن سخنرانی گلمکانی در کنفرانس جهان فارسی‌زبان

هوشنگ گلمکانی، منتقد سينما و سردبير مجله فيلم از سخنرانان شرکت کننده در کنفرانس ارتباط با جهان فارسی‌زبان بود که در باره شناخت غربی‌ها از ايران به واسطه فيلم‌های هنری ايرانی (يا فيلم‌های به اصطلاح ‌جشنواره‌ای‌) سخنرانی کرد. پيش از اين در برنامه کلاکت نظرم را در‌باره حرف‌های گلمکانی در اين سخنرانی گفته‌ام. در اين‌جا متن کامل سخنرانی ايشان را می‌آورم.



سينمای جهان فارسی زبان

در کنفرانس ارتباط با جهان فارسی‌زبان که در روزهای ششم و هفتم در دانشگاه سواس لندن برگزار شد، سینما جای مهمی داشت. سینماگران و پژوهش‌گرانی از سه کشور فارسی‌زبان ایران، تاجیکستان و افغانستان گرد آمدند و هر یک از دید خود گزارشی از موقعیت سینما در کشورهای خود ارایه کردند.